به گزارش خبرنگار فاطر24، بارشهای اخیر در آذربایجانغربی شرایط امیدوارکنندهای برای دریاچه ارومیه فراهم کرده است. با اینکه این بارشها موجب افزایش حجم آب دریاچه از کمتر از یک میلیارد مترمکعب در اواسط زمستان به بیش از ۳ میلیارد مترمکعب در روزهای اخیر شده، اما این منبع آبی همچنان در وضعیت شکنندهای قرار دارد. مسئولان از آغاز روند احیا سخن میگویند، اما کارشناسان و دبیر سابق ستاد احیا معتقدند که بارشهای اخیر به بهبود وضعیت دریاچه کمک کرده و نه پروژههای احیا. همچنین، معمولاً در پایان تابستان، دریاچه حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتیمتر از تراز و حجم آب خود را از دست میدهد. بررسی آمار نشان میدهد که دریاچه در سالهای ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۰ به شرایط بهتری نسبت به قبل دست یافت، اما از سال ۱۴۰۰ با بیتوجهی به روند احیا، وضعیت دریاچه رو به وخامت گذاشت و امیدها برای وجود آب در این پیکره آبی کاهش یافت. با این حال، بارشهای مناسب از فروردین ۱۴۰۵، روندی امیدوارکننده را به وجود آورده است.
استاندار آذربایجانغربی، رضا رحمانی، در جلسه اخیر شورای راهبردی ستاد احیای دریاچه ارومیه که دیروز برگزار شد، با اشاره به افزایش حجم آب در دریاچه، اظهار داشت: این وضعیت نشانهای از آغاز روند احیای دریاچه ارومیه است و باید اقدامات اجرایی، علمی و بینبخشی برای تثبیت این روند ادامه یابد. وی افزود: در حال حاضر حدود سه میلیارد و ۵۰۰ میلیون مترمکعب آب در دریاچه وجود دارد که میتواند به عنوان آغاز احیای دریاچه ارومیه تلقی شود. رحمانی همچنین به اقداماتی مانند بارورسازی ابرها، بازگشایی رودخانهها و انتقال آب اشاره کرد و گفت: امسال لایروبی و بازگشایی مسیرهای آبی با جدیت پیگیری شده و اثرات آن در وضعیت بهبود یافته دریاچه ارومیه قابل مشاهده است.
وی با تأکید بر اینکه بخش عمدهای از وضعیت فعلی دریاچه ارومیه ناشی از بارشها و ورود آب رودخانههایی است که مسیر آنها بازگشایی شده، ادامه داد: امسال بارورسازی ابرها ۲۳ بار در منطقه انجام شده و نتایج نهایی آن در حال بررسی است. دبیر کارگروه ملی نجات دریاچه ارومیه همچنین به وضعیت سدهای آذربایجانغربی اشاره کرد و افزود: بیشتر سدهای استان در شرایط مناسبی قرار دارند و تنش آبی تا حد زیادی کاهش یافته و تالابهای منطقه نیز در وضعیت مطلوبی قرار دارند و عمدتاً پرآب هستند. رحمانی در پایان بر لزوم اصلاح الگوی کشت و کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی تأکید کرد و از جهاد کشاورزی دو استان آذربایجانغربی و آذربایجانشرقی خواست برنامههای مشخصی برای مدیریت مصرف ارائه دهند و افزود: تا زمانی که مصرف آب کشاورزی بهطور جدی کاهش نیابد، دریاچه همچنان در معرض تهدید خواهد بود.
عیسی کلانتری، دبیر سابق ستاد احیای دریاچه ارومیه، در گفتوگو با خبرنگار فاطر24 اعلام کرد: طبق برنامه احیای دریاچه ارومیه، حجم آب دریاچه در اردیبهشت ۱۴۰۵ باید حدود ۸.۵ تا ۹ میلیارد مترمکعب باشد، اما در حال حاضر حدود ۳ میلیارد مترمکعب آب در آن وجود دارد. وی تصریح کرد: در واقع، هیچ اقدام موثری در راستای احیا انجام نشده و بارشها و سرریز سدها به دریاچه وارد شدهاند. کلانتری افزود: اصل این است که در سالی که بارندگی مناسب نیست، حقابه دریاچه تأمین شود. در حال حاضر، طبیعت خود به مدیریت حقابه دریاچه پرداخته است و این مدیریت طبیعی ارتباطی به دولت ندارد. وی همچنین اشاره کرد که در ۵ سال گذشته، متوسط ورودی سالانه کمتر از ۱.۵ میلیارد مترمکعب بوده و این میزان حتی نمیتواند تبخیر را جبران کند و به همین دلیل دریاچه تقریباً خشک شده است.
مدیرعامل شرکت آب منطقهای آذربایجانغربی چندی پیش از بهبود نسبی وضعیت دریاچه ارومیه خبر داد و گفت: شرایط کنونی این پیکره آبی مثبت ولی همچنان نامطلوب است. وی افزود: این عدد اگرچه نشاندهنده بهبود نسبت به گذشته است، اما هنوز با تراز اکولوژیک دریاچه (۱۲۷۴.۱۰ متر) فاصله زیادی دارد و نمیتوان وضعیت فعلی را مطلوب تلقی کرد.
دریاچه ارومیه که در دو دهه اخیر چندین بار به وضعیت بحرانی دچار شده، برای رسیدن به تراز ۱۲۷۴.۱۰ به عنوان تراز اکولوژیک، نیاز به حجم آبی معادل ۱۴ میلیارد مترمکعب دارد تا در شرایط با ثبات قرار گیرد. متخصصان معتقدند که رسیدن حجم آب دریاچه به محدوده ۴ تا ۵ میلیارد مترمکعب، آستانه واقعی شروع احیای اکولوژیک است. در غیر این صورت، افزایش فعلی تنها یک بهبود موقت در یک اکوسیستم بسیار حساس خواهد بود.
اقدامات انجام شده در دولت تدبیر و امید (دولت حسن روحانی) بعد از شرایط بحرانی دریاچه در دولت احمدینژاد، اقدامات قابل توجه و مناسبی را به همراه داشت که در سالهای ۱۳۹۸، ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ شرایط خوبی برای این پیکره آبی ایجاد کرد. به طوری که در اردیبهشت ۱۳۹۸، حجم آب دریاچه به بیش از ۴.۵ میلیارد مترمکعب رسید و در اردیبهشت ۱۳۹۹ این مقدار به بیش از ۶ میلیارد مترمکعب و در اردیبهشت ۱۴۰۰ به بیش از ۵ میلیارد مترمکعب رسید که در چند دهه اخیر بیسابقه بود. اما بعد از اردیبهشت ۱۴۰۰، وضعیت دریاچه رو به وخامت گذاشت و در اردیبهشت ۱۴۰۱ با کاهشی شدید مواجه شد و با ادامه بیتوجهی به روند احیا، مقدار آب دریاچه در دولت سیزدهم به کمتر از یک میلیارد مترمکعب رسید و به روزهای مرگ و خشکی نزدیک شد.
